Τα θυμωμένα μπαλόνια: Μια τεχνική για τη διαχείριση του θυμού

Ο θυμός είναι από τα συναισθήματα που τα περισσότερα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να διαχειριστούν. Μπορούν να περιγράψουν τι τους θυμώνει, αλλά δύσκολα μπορούν να κατανοήσουν τον θυμό. Τον ταυτίζουν με την επιθετική συμπεριφορά που χρησιμοποιούν για να τον εκφράσουν.

Μια τεχνική που οπτικοποιεί τον θυμό και βοηθά τα παιδιά να τον κατανοήσουν είναι «τα θυμωμένα μπαλόνια«. Η συγκεκριμένη τεχνική βοηθά τα παιδιά να διαχωρίσουν τον θυμό από την επιθετικότητα, να δουν τι συμβαίνει όταν δεν εξωτερικεύουμε ή δεν εκτονώνουμε ορθά το θυμό μας και να καταλάβουν πως να θυμώνει κάποιος είναι αποδεκτό και φυσιολογικό.

Περιγραφή της τεχνικής

Δίνουμε στο παιδί να φουσκώσει ένα μπαλόνι ή του το φουσκώνουμε εμείς και το δένουμε. Εξηγούμε στο παιδί ότι το μπαλόνι είναι το σώμα μας κι ο αέρας είναι ο θυμός.

Δίνουμε το μπαλόνι στο παιδί να το επεξεργαστεί και το ρωτάμε αν μπορεί ο αέρας να βγει από το μπαλόνι. Του περιγράφουμε πως έτσι ακριβώς είναι κι αυτός όταν είναι θυμωμένος. Ρωτάμε το παιδί αν θα μπορούσε να σκεφτεί καθαρά αν το μπαλόνι είναι το μυαλό του κι ο θυμός έπιανε όλο το χώρο.

Μετά δίνουμε μια καρφίτσα στο παιδί και του ζητάμε να σκάσει το μπαλόνι. Το ρωτάμε αν ήταν αυτός ο πιο ασφαλής τρόπος για βγάλει τον αέρα ή όχι και γιατί. Χρησιμοποιήστε το στιγμιαίο φόβο του παιδιού την ώρα που σκάει το μπαλόνι για να δείξετε πως έτσι αισθάνονται οι άλλοι γύρω του όταν γίνεται επιθετικός. Προσπαθήστε να εξηγήσετε στο παιδί πως αν το μπαλόνι ήταν άνθρωπος, το σκάσιμο του μπαλονιού θα ήταν μια επιθετική συμπεριφορά. Ζητήστε από το παιδί να σας πει αν είναι σωστό να εκφράζουμε το θυμό μας με αυτό τον τρόπο.

Στη συνέχεια φουσκώνουμε άλλο μπαλόνι, αλλά δεν το δένουμε. Το δίνουμε στο παιδί να το κρατήσει και του ζητάμε να αφήσει λίγο αέρα να βγει και να κρατήσει ξανά τις άκρες σφιχτά. Ρωτάμε το παιδί αν παρατηρεί την αλλαγή του μεγέθους κι αν αν για να γίνει αυτό χρειάστηκε να σκάσουμε το μπαλόνι. Τονίζουμε το γεγονός ότι το μπαλόνι δεν έσκασε αλλά και το γεγονός ότι κανείς γύρω του δεν έπαθε κάτι. Μετά ζητάμε από το παιδί να αφήσει σιγά σιγά όλο τον αέρα να βγεί από το μπαλόνι.

Τέλος, συζητάμε με το παιδί και του θυμίζουμε πως αν αφήσουμε τον θυμό να μαζευτεί μέσα μας, κάποια στιγμή θα εκραγούμε όπως το μπαλόνι και μπορεί να κάνουμε κακό στον εαυτό μας ή στους γύρω μας. Ως συνέχεια της τεχνικής, μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να γράψει πάνω σε μπαλόνια τι τον θυμώνει και να του ζητήσουμε να τα φουσκώσει ανάλογα με το τι τον θυμώνει περισσότερο και τι λιγότερο.

Φώτης Παπαναστασίου

Ειδικός Παιδαγωγός

MSc Σχολική Ψυχολογία

 Πηγή :www.eidikospaidagogos.g r

Όταν το παιδί σας χτυπά εσάς ή άλλους!

Είναι αρκετά απλό να βοηθήσετε ένα μικρό παιδί να σταματήσει τα παρορμητικά, επαναλαμβανόμενα χτυπήματα. Πλησιάστε το παιδί σας τη στιγμή που πιστεύετε ότι είναι έτοιμο να χτυπήσει κάποιον. Προβλέποντας τη συμπεριφορά του θα βοηθήσετε τον εαυτό σας να αντιδράσει χωρίς εκρήξεις. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να παρατηρήσετε πότε το μυαλό σας θα αρχίσει να λέει «Αναρωτιέμαι εάν θα χτυπήσει το άλλο παιδάκι.

Πλησιάζει αρκετά το μικρότερο παιδί.. Ελπίζω να μην το κάνει..!» Αυτή η σκέψη είναι το σήμα σας για να πλησιάσετε ήρεμα το παιδί σας και να είστε προετοιμασμένοι. Κάντε μια φιλική ‘περιπολία’ στο παιδί σας πλησιάζοντας το όλο και περισσότερο με αγάπη χωρίς να δίνεται λεκτικές προειδοποιήσεις. Οι λεκτικές προειδοποιήσεις δεν προσφέρουν τίποτα αντιθέτως αυξάνουν το συναίσθημα του φόβου που νιώθει το παιδί σας με αποτέλεσμα να γίνεται όλο και πιο έντονη η ανάγκη του να χτυπήσει το άλλο παιδάκι.

Όταν παρατηρήσετε ότι πάει να σηκώσει το χεράκι του, ‘αποκρούστε’ αυτή την ώθηση με το δικό σας χέρι χωρίς ένταση (αυτό ισχύει και στην περίπτωση που θελήσει να χτυπήσει εσάς). Ή απλά κρατήστε το μπράτσο του ή το χεράκι του απαλά καθώς πλησιάζει πιο κοντά στο άλλο παιδάκι, έτσι ώστε να μη μπορέσει να χτυπήσει  ξαφνικά. Είστε ο υπεύθυνος ασφαλείας. Η εργασία σας είναι να διασφαλίσετε ότι κανείς δεν θα χτυπήσει ή θα χτυπηθεί.

Όταν προσπαθήσει να χτυπήσει, απλά αποτρέψτε το χτύπημα του λέγοντας με ήρεμη και σταθερή φωνή «δεν μπορώ να σε αφήσω να το κάνεις αυτό” έχοντας σταθεί στο ύψος του παιδιού σας και χρησιμοποιώντας βλεμματική επαφή. Μείνετε μαζί του εκεί. Μην πάτε μακριά, μην το επιπλήξετε, δεν χρειάζεται να πείτε απολύτως τίποτα άλλο. Απλά κρατήστε το χεράκι του απαλά, με αγάπη και παραμείνετε μαζί του.

Καθώς το παιδί σας είναι αναστατωμένο, αυτό που το βοηθά πολύ είναι να μπορείτε να είστε ήρεμοι και να το κοιτάτε με αγάπη. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται μια τέτοια στιγμή είναι να φοβάται τη παρορμητική σας συμπεριφορά ή την αποδοκιμασία σας.

Το παιδί σας χρειάζεται να επικεντρωθεί στο να απελευθερώσει όλη την ένταση που νιώθει. Μπορεί να κλάψει. Μπορεί να αρχίσει να ιδρώνει, ενώ φωνάζει δυνατά. Μπορεί να πέσει στο πάτωμα κλαίγοντας ή να κλωτσάει. Όσο πιο έντονη η αντίδραση του παιδιού σας τόσο καλύτερη η έκβαση αυτού του συναισθηματικού επεισοδίου. Απελευθερώνει αρνητικά συναισθήματα και συγκεκριμένα το συναίσθημα του φόβου. Χρησιμοποιεί την ήρεμη παρουσία σας ως σήμα του ότι είναι ελεύθερο να απελευθερώσει αυτά τα συναισθήματα (πάντα με γνώμονα τη δική του ασφάλεια και την ασφάλεια των άλλων) που έχουν “μολύνει” τη συμπεριφορά του. Απλά παραμείνετε κοντά του και ακούστε το παιδί σας με κατανόηση και αγάπη.

Παρακάτω είναι μερικά από τα πράγματα που μπορείτε να πείτε ευγενικά και ήρεμα, τα οποία συνδυάζονται με μακρά διαστήματα υποστηρικτικής ακρόασης. Απλά μιλήστε λίγο ανά κάποια λεπτά και δείξτε στο παιδί σας ότι γνωρίζετε και κατανοείτε πόσο σκληρά εργάζεται για να απελευθερώσει τους φόβους του από το σύστημα του.

“ Ξέρω ότι συμπαθείς τον Νίκο. Δεν μπορώ να σου επιτρέψω να τον χτυπήσεις.”

“ Είμαι εδώ μαζί σου για να σου προσφέρω ασφάλεια.”

“ Κανένας δεν είναι θυμωμένος μαζί σου. Σε αγαπάω πολύ και θα μείνω εδώ μαζί σου.”

“ Συγνώμη, καταλαβαίνω αυτό είναι δύσκολο. Σε διαβεβαιώνω ότι η μέρα σου θα είναι πολύ καλύτερη μετά από αυτό.”

“Αυτό που σε φοβίζει πάει έφυγε, τέλειωσε. Δεν πρόκειται να ξανασυμβεί.”

“Όχι, δεν χρειάζεται να πάμε σπίτι. Πιστεύω ότι μπορείς να περάσεις όμορφα εδώ, σε λίγο. Είναι μια χαρά να μείνεις εδώ.”



Αφιερώστε το 80% του χρόνου στην ακρόαση, μιλήστε με ζεστασιά στη φωνή σας και με ανοιχτή καρδιά για τον “αγώνα” που κάνει το παιδί σας. Κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο γεννήθηκε να κάνει, προσπαθεί να απαλλαγεί από το άγχος με ένα “άγριο” αλλά αποτελεσματικό τρόπο.

Εάν του συμπαρασταθείτε όταν κάνει αυτή τη συναισθηματική εργασία, το παιδί σας θα είναι ένα πολύ διαφορετικό παιδί όταν θα έχει πλέον τελειώσει με αυτήν την προσπάθεια. Το συναισθηματικό κακό όνειρο θα έχει πια τελειώσει. Ο φόβος του θα έχει εξατμιστεί, ίσως όχι όλος, αλλά μεγάλο μέρος αυτού του φόβου σίγουρα θα έχει εξατμιστεί και το παιδί σας θα είναι σε θέση να είναι και πάλι χαρούμενο και να έχει μια καλύτερη μέρα από ότι συνήθως.

Η ακρόαση με κατανόηση και αγάπη προς το παιδί σας απλοποιεί τη ζωή σας ως γονέα. Βοηθάτε το παιδί σας να καθαρίσει το μυαλό του από τη συναισθηματική φόρτιση έτσι ώστε να μπορεί να σκεφτεί πιο καθαρά. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να του κάνετε κήρυγμα, δεν χρειάζεται να υπενθυμίσετε τις αρχές της ορθής μεταχείρισης των φίλων, δεν χρειάζεται να απαριθμήσετε τους κανόνες στο σπίτι σας ή στο παιδότοπο, είτε πριν, κατά τη διάρκεια, ή μετά από ένα περιστατικό “χτυπήματος” στο οποίο παρεμβαίνετε για να κρατήσετε ένα καλό όριο.

Μπορείτε να εμπιστευτείτε ότι το παιδί σας γνωρίζει πώς να συμπεριφερθεί στους άλλους καλά. Ξέρει πώς να είναι φίλος. Και δημιουργώντας ένα υγιές όριο, με ακρόαση που εμπεριέχει κατανόηση και αγάπη, βοηθάτε το παιδί σας να διεκδικήσει εκ νέου την ευκαιρία να είναι σε ισορροπία, απαλλαγμένο από αποθηκευμένα συναισθήματα φόβου.

Είναι πολύ κατανοητό ότι όλη αυτή η διαδικασία  χρειάζεται υπομονή και μια επιπλέον  προσπάθεια για να διαχειριστείτε  τα έντονα συναισθήματα του παιδιού σας αλλά πολύ περισσότερο τα δικά σας ειδικά όταν βρίσκεστε σε δημόσιο χώρο. Για να αντιμετωπίσετε τις δικές σας εσωτερικές προκλήσεις μπορείτε να κάνετε μια πρώτη δοκιμή σε ένα λιγότερο δημόσιο χώρο π.χ όταν είστε καλεσμένοι σε ένα φιλικό σπίτι όπου υπάρχουν εκεί και άλλα παιδιά.

Επίσης, η διαφραγματική αναπνοή  μπορεί  να βοηθήσει  να νιώσετε πιο χαλαροί, να καταλαγιάσουν οι έντονες σκέψεις (π.χ ‘πω-πω  όλοι εδώ μέσα μας κοιτάνε’) και τα έντονα συναισθήματα (π.χ ‘τι ντροπή’) που ξεπηδούν ως δια “μαγείας” σε τέτοιες καταστάσεις, ώστε να μπορέσετε να αντιμετωπίσετε το γεγονός ήρεμα και αποτελεσματικά. Όσο έχετε ως κίνητρο να βοηθήσετε το μικρό σας να κατανοήσει ότι μπορεί να εκφράζει τα συναισθήματα του και μπορεί να νιώθει καλά χωρίς να χτυπάει εσάς ή τους άλλους προσφέροντας του ουσιαστική συμπαράσταση, τότε να είστε σίγουροι ότι αυτή η προσπάθεια δεν θα είναι ‘χάσιμο χρόνου’.

Αντιθέτως, το παιδί σας θα έχει μάθει μέσα από την αποδοχή σας και την αγάπη σας ότι μπορεί να αντιμετωπίσει οποιεσδήποτε συναισθηματικές προκλήσεις χωρίς να φέρνει σε κίνδυνο τον εαυτό του ή τους άλλους. Επίσης, εσείς θα βιώσετε και θα αντιληφθείτε  ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι όπου ο σεβασμός και η αγάπη κυριαρχούν και όπου η τιμωρία και η άγνοια δεν χωρούν. Και όλα αυτά πάντα με γνώμονα την ομαλή εξέλιξη της ψυχοσύνθεσης του παιδιού σας και όλων των παιδιών.

Γιατί στα χεράκια τους κρύβεται η ειρήνη του κόσμου και έχοντας ως οδηγό την αγάπη όλα μπορούν να αλλάξουν!

Πηγή : http://www.vimatisko.gr/?page=news&records=details&_p.id=25745#

Η καθημερινή επιθετικότητα, στρέφεται προς εκείνους που αγαπάμε περισσότερο

Όταν σκεφτόμαστε την έννοια "επιθετικότητα", το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε έναν τσακωμό την ώρα που οδηγούμε ή σε μία αντιπαράθεση στο δρόμο, καταστάσεις στις οποίες οι άνθρωποι γίνονται βίαιοι προς αγνώστους. Μία νέα έρευνα όμως, δείχνει ότι η επιθετικότητα εκφράζεται στην πραγματικότητα πιο συχνά προς τους ανθρώπους που συναντάμε καθημερινά στη ζωή μας, όπως είναι οι ερωτικοί συντρόφοι, οι φίλοι, η οικογένεια και οι συναδέλφοι μας.

Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Current Directions in Psychological Science, η ψυχολογική επιστήμονας Deborah South Richardson του Πανεπιστημίου Georgia Regents, παρουσιάζει μια επισκόπηση της επιστημονικής έρευνας που διεξήγαγε, εξερευνώντας αυτή την "καθημερινή" επιθετικότητα.

Όπως εξηγεί η Richardson, μόνο μια συμπεριφορά που έχει σκοπό να βλάψει κάποιον, μπορεί να θεωρηθεί ως επιθετικότητα. Η επιθετικότητα δεν πρέπει να συγχέεται με την αυτοπεποίθηση ή τη φιλοδοξία, οι οποίες δεν επιδιώκουν να προκαλέσουν βλάβη σε κάποιον άλλον, ή με την εχθρότητα ή το θυμό, που πρόκειται για εκφράσεις συναισθημάτων, αλλά δεν είναι συμπεριφορές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιθετικότητα περιλαμβάνει επίσης ένα άλλο ζωντανό ον:
«Επιθετικότητα δεν είναι όταν σπάμε ένα πιάτο ή ρίχνουμε μια καρέκλα κάτω για να εκφράσουμε τη γενική  μας ενόχληση», λέει η Richardson. «Όμως, επιδιώκοντας να βλάψει κανείς τη μητέρα του με το σπάσιμο ενός πολύτιμου πιάτου αντίκα ή ρίχνοντας μια καρέκλα στο φίλο του ελπίζοντας να τον πληγώσει, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί επιθετικότητα».

Η Richardson και οι συνεργάτες της, χρησιμοποιώντας ένα ερωτηματολόγιο που ανέπτυξαν οι ίδιοι, ήταν σε θέση να διακρίνουν μεταξύ των διαφόρων εκδηλώσεων επιθετικότητας.

Η άμεση επιθετικότητα, για παράδειγμα, συνεπάγεται όταν «έρχεσαι αντιμέτωπος με ένα άλλο πρόσωπο χρησιμοποιώντας οδυνηρά λόγια ή πράξεις", όπως φωνάζοντας ή χτυπώντας. Η έμμεση επιθετικότητα, από την άλλη πλευρά, περιλαμβάνει τόσο τις έμμεσες συμπεριφορές ότι «(περνάει) από ένα άλλο πρόσωπο ή αντικείμενο», όπως φθορά ξένης ιδιοκτησίας ή κουτσομπολιό, καθώς και η παθητική συμπεριφορά, όπως η σιωπηλή μεταχείριση.

Τα δεδομένα που προκύπτουν από το ερωτηματολόγιο έχουν επίσης μερικές ενδιαφέρουσες ιδέες που φαίνονται να δείχνουν αντίθετες τάσεις στις γνωστές αντιλήψεις περί επιθετικότητας.

Ενώ γενικά η επιθετικότητα συνδέεται με τη συγκρουσιακή συμπεριφορά, οι συμμετέχοντες στο ερωτηματολόγιο καταθέτουν μια τάση περισσότερο για τη χρήση παθητικής και όχι τόσο της άμεσης ή έμμεσης επιθετικότητας.  Και, ενώ τα στερεότυπα των φύλων δείχνουν ότι οι άνδρες είναι πιο επιθετικοί από ό, τι οι γυναίκες, δεδομένων των ερωτηματολογίων αποκαλύπτουν ότι οι μόνο οι άνδρες είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιούν τις άμεσες μορφές επιθετικότητας. Άνδρες και οι γυναίκες μαζί είναι εξίσου πιθανό να χρησιμοποιούν την έμμεση επιθετικότητα.

Το είδος της επιθετικότητας που εκφράζεται φαίνεται να εξαρτάται, τουλάχιστον εν μέρει, από τα φιλικά μας δίκτυα. Σε μια μελέτη με άνδρες φοιτητές, εκείνοι που είχαν στενότερα φιλικά δίκτυα - πράγμα που σημαίνει ότι οι δέκα άνθρωποι που τις περισσότερες φορές αλληλεπιδρούν μαζί τους ήταν πιθανότερο να γνωρίζουν ο ένας τον άλλο - ήταν λιγότερο πιθανό να εμπλακούν σε άμεση επιθετικότητα και πιο πιθανό να χρησιμοποιήσουν την έμμεση επιθετικότητα από ό, τι ήταν άνδρες των οποίων οι κύκλοι των φίλων δεν ήταν τόσο αλληλένδετοι.

Τα ερευνητικά ευρήματα δείχνουν επίσης ότι οι σύντροφοι και φίλοι, δέχονται το κύριο βάρος της επίθεσης συνολικά, αλλά και ότι τα αδέλφια είναι πιθανότερο να αποδέχονται την άμεση επιθετικότητα. Οι άνθρωποι έχουν την τάση να αντιμετωπίζουν τα αδέλφια τους, καθώς και τους ερωτικούς συντρόφους, πρόσωπο με πρόσωπο. ‘Οταν πρόκειται για φίλους όμως, η έμμεση επιθετικότητα, όπως τα κακόβουλα κουτσομπολιά, είναι πιο συχνά.

Ένα ερώτημα που η Richardson ελπίζει να απαντήσει με την περαιτέρω έρευνα της, είναι ποιες είναι οι συνέπειες της καθημερινής επιθετικότητας. Η Richardson υποψιάζεται ότι η καθημερινή επιθετικότητα μπορεί να είναι επίπονη τόσο για τα άτομα όσο και για τις σχέσεις. Αν τελικά αποδειχθεί κάτι τέτοιο, η περαιτέρω έρευνα μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης των συνεπειών αυτών και να μας παρέχει τα εργαλεία που θα μας βοηθήσει να ξανασκεφτούμε τι θέλουμε να πούμε αλλά... και πώς να χρησιμοποιήσουμε τα χέρια μας.

--------------------------------
Πηγή έρευνας: Current Directions in Psychological Science
photo credit: Autopsi-art: Hoparein Casablanca Morocco